حسن روحانی قبل از آنکه رئیس‌جمهور شود، از تشکیل وزارت زنان و ایجاد فرصت‌های برابر برای آنها صحبت می‌کرد. بعد از رسیدن به این سمت نه وزارتخانه‌ای تشکیل داد، نه وزیری از میان زنان برگزید. بااین‌همه برخی معتقدند تشکیل‌نشدن این وزارتخانه را باید به پای مشکل‌تراشی‌های مخالفان دولت و نبود اتفاق‌نظر زنان در ضرورت ایجاد این وزارتخانه نوشت. فاطمه راکعی، نماینده پیشین مجلس شورای اسلامی و دبیرکل جمعیت زنان مسلمان نواندیش، از جمله همین افراد است.

به نظر شما تشکیل وزارتخانه زنان در شرایط فعلی سیاسی و اجتماعی کشور برای حل‌وفصل مشکلات و پیگیری مسائل حوزه زنان ضروری است؟

بله، من فکر می‌کنم اگر وزارتخانه‌ای با عنوان امور زنان، جوانان و خانواده داشته باشیم، می‌تواند به حل معضلات موجود و ارائه راهکار برای بهبود امور این حوزه خیلی کمک کند. اکنون حوزه زنان و خانواده به یک معاونت در نهاد ریاست‌جمهوری تبدیل شده است، اما از لحاظ ساختاری و چارچوب فعالیت‌ها در حد یک وزارتخانه نیست، درحالی‌که هنوز کارها انجام‌نشده و مهم در این حوزه باقی است. فعالیت‌های همیشگی، بلندمدت، گسترده و با عمق لازم برای حل این مسائل نیازمند نهادی در سطح وزارتخانه است.

بستر ایجاد چنین وزارتخانه‌ای در کشور فراهم است؟

کارهای بسیاری در حوزه زنان انجام شده است؛ برای مثال در مجلس ششم با همه توان به مسائل زنان پرداختیم و با فعال‌کردن پژوهشگاه مجلس همه قوانین رصد شد، مسائل و مشکلات زنان در کمیسیون‌های اجتماعی بررسی شد و به‌عبارتی با همت خود زنان، ازجمله شخصیت‌های حقیقی، حقوقی و نهادهای مدنی، بسیاری از مسائل مشخص شده است و اکنون فقط یک اراده ملی لازم دارد تا به تحقق برسد. از سوی دیگر، زنان جامعه اکنون به سطح توجه‌برانگیزی از آگاهی، اندیشه و تخصص رسیده‌اند و این کمک می‌کند اینها نهادینه شوند.

این اراده ملی با تشکیل وزارت زنان شکل خواهد گرفت؟

به نهادی نیاز داریم که امور این حوزه را متناسب با مقتضیات زمان و به‌صورت همیشگی انجام دهد. به اضافه اینکه در حوزه جوانان و کودکان نیز همین نیازها وجود دارد؛ ازهمین‌رو، اگر وزارتخانه‌ای تشکیل دهیم که امور خانواده را با محوریت زنان پیگیری کند، برای رفع ضعف‌های موجود در این زمینه بسیار کارآمد خواهد بود. متأسفانه از زمانی که سازمان جوانان استقلال خود را از دست داد و با ورزش ادغام شد، شاهد هستیم که دو حوزه وسیع و مهم در کنار هم قرار گرفته‌اند و گستردگی این حوزه، پیشبرد امور بنیادی حوزه جوانان را متأثر کرده است؛ ازهمین‌رو پیشنهاد ایجاد وزارت زنان، جوانان و امور خانواده را دارم که مسائل کودکان و کهن‌سالان نیز در آن دیده شود.

بسیاری از کشورهای دیگر چنین وزارتخانه‌ای دارند و عموما در آن با همین محورها فعالیت می‌شود. به‌نظر شما چرا ما در استفاده از این تجربه جهانی با مشکل مواجه هستیم؟

من همه اینها را در ارتباط با نگاه و رویکرد دلواپسان می‌دانم. توجه کرده‌اید هر وقت مسائل سیاسی در کشور مطرح می‌شود، عده‌ای به این فکر می‌افتند چطور محدودیت‌های زنان را افزایش دهند، چطور آنها را خانه‌نشین کنند و چطور ورود و خروج آنها به کشور را محدود کنند و… . در واقع همه محدودیت‌های دیدگاه سنتی و مرد‌سالار دوباره پررنگ‌تر می‌شود. به‌همین‌دلیل لازم است نهادی داشته باشیم که فعالیت‌های آن گستردگی و عمق لازم را داشته باشند. یک وزارتخانه همیشه می‌تواند مسائل را رصد کند و امور مربوطه را ‌رو‌ به‌ جلو ببرد.
دلیل اینکه وزارتخانه زنان تا کنون شکل نگرفته، به اعتقاد من متأثر از چند عامل است؛ نخست اینکه بعضی از زنان فعال این حوزه نیز به این نتیجه نرسیده‌اند که تشکیل وزارت زنان ضروری است، چون همان‌طور که گفتم بسیاری از امور مربوط به زنان انجام شده است و برای اجرائی و عملیاتی‌شدن، نیاز به اهتمام ملی دارد. قبل از این فکر می‌کردیم این امور را با نهادی در حد معاونت می‌توان پیش برد، ولی متأسفانه شاهدیم در دولت یازدهم نیز موانع موجود در مسیر حرکت این معاونت، رسیدن به اهداف موردنظر را سخت و در مواردی ناممکن کرده است. نمونه این موانع همین مسئله اخیر حضور زنان در ورزشگاه‌هاست. دیدیم که برخورد خوب و اصولی خانم مولاوردی را چطور زیر سؤال بردند و چه منازعاتی راه انداختند. مورد دیگر این بود که دولت از همان ابتدا برای انتخاب معاون زنان با مشکلاتی مواجه بود؛ البته با وجود همه آن مشکلات، نهایتا خانم مولاوردی، که چهره‌ای کمتر سیاسی هستند، در این سمت قرار گرفتند و ما نیز خوشحال شدیم، چون شخص مطرح نیست و دیدگاه و رویکرد اهمیت بیشتری دارد؛ ازهمین‌رو امیدوار بودیم مسائل حوزه زنان را با همه توان پیگیری کنند. به‌هرحال، به‌خاطر همین مشکل‌تراشی‌ها و قوانین نانوشته دلواپسان چندان موفق نشدند.

ما بعد از شنیدن وعده تشکیل وزارت زنان از آقای روحانی، شاهد بودیم هیچ وزیر زنی را به مجلس پیشنهاد نکردند. معاونت زنان ایشان نیز با وجود تلاش‌هایی که انجام داده است، چندان موفق ظاهر نشده است. باید همه اینها را به پای دلواپسان‌ بگذاریم؟

بله، ما آقای روحانی، وزرا و معاونان و کسانی که در دولت هستند را از نزدیک یا دور می‌شناسیم و از شیوه تفکر آنها مطلع هستیم. به‌نظر من هیچ‌یک از اینها در حوزه زنان تفکری غیر از تفکر حضرت امام(ره) ندارند و اگر ما از این تفکر به‌راستی پیروی کنیم و به قانون اساسی هم عمل کنیم، میدان برای فعالیت زنان بسیار باز خواهد شد. وقتی می‌بینیم بر مسئله مهم و حساسی مانند مذاکرات هسته‌ای که مقام‌معظم‌رهبری بر آن تأکید دارند، این همه فشار وارد می‌کنند، باید بدانیم این تفکر در حوزه‌های فرهنگی، هنری و در حوزه مسائل زنان، که حساسیت کمتری دارد، چطور عمل می‌کند.

پس چاره کار چیست؟ چطور باید از این شرایط خارج شد؟

امیدوارم در نتیجه تلاش‌های همین معاونت، در آینده شاهد شکل‌گیری وزارت زنان و خانواده باشیم. به‌نظر من فقط چنین نهادی است که می‌تواند به بخش‌های زنان، جوانان، کودکان و خانواده کمک کند و برنامه‌ریزی‌های لازم را داشته باشد.
علاوه‌بر‌این تحقق خواسته‌های زنان همچنان نیازمند پیگیری‌های جدی‌ای از سوی جناح‌ها و دیدگاه‌های مختلف است. افکار و عقاید سیاسی مختلف در حوزه زنان اشتراکات بسیاری دارند و همه درباره ضرورت تحقق آن متفق‌القول هستند؛ ازهمین‌رو باید با کسانی که در مقابل کارهای ریشه‌ای برای این بخش اخلالگری می‌کنند و انسداد ایجاد می‌کنند، برخورد جدی کرد. اینها باید بدانند این تلاش‌ها فایده‌ای ندارد و دولت و ملت اهتمام جدی در این زمینه دارند و به ‌سادگی از پیگیری مسائل زنان منصرف نمی‌شوند. با وجود همه مشکلاتی که وجود دارد، ما به احقاق حقوق خود در موضوعاتی که حق خود می‌دانیم، معتقدیم؛ حق هم گرفتنی است نه دادنی؛ پس باید برای گرفتن این حق تلاش کنیم. در دوره‌ای مثل دوران اصلاحات که مسیر هموارتر بود، توانستیم پیشرفت‌های بیشتری به‌دست آوریم و سرعت بیشتری به تحقق اهداف خود بدهیم؛ در دورانی مانند دوران احمدی‌نژاد هم هیچ پیشرفتی امکان‌پذیر نبود. به اعتقاد من در دولت یازدهم امکان پیشرفت وجود دارد.

برخی معتقد هستند بخشی از شکست‌ها در حوزه زنان به‌خاطر نبودِ نهادهای مستقل غیردولتی و تغییر‌خواه زنان است، با این نظر موافقید؟

خیر، ما نهادهای مدنی، چهره‌های فعال سیاسی و حزبی بسیاری در حوزه زنان داریم و کمبودی در این زمینه نیست.

منبع: روزنامه شرق