تحلیل سیاسی -طیفی از جریان اصول‌گرایی با برگزاری همایشی درباره مذاکرات هسته‌ای در سال گذشته عنوان «دلواپس» را برای خویش برگزیدند. آن‌ها می‌گویند، «دلواپس» ِ مذاکرات هسته‌ای هستند اما دامنه‌ی اعتراض‌ها، مخالفت‌ها و گاه و بی‌گاه هتاکی این جریان به عملکرد دولت تدبیر و امید در عرصه‌ی سیاست خارجی متوقف نشد، بلکه از راه‌های دور و نزدیک در شهر‌های مختلف ایران با بر هم زدن مراسم سخنرانی‌ها و لغو کنسرت‌های مجوزدار عملا در حوزه‌های سیاست داخلی و فرهنگی هم اعمال نفوذ می‌کنند تا از رهگذر آن مانع تحقق اهداف و برنامه‌های دولت حسن روحانی شوند. به اعتقاد بسیاری از فعالان سیاسی اعم از اصول‌گرا میانه‌رو و اصلاح‌طلب‌ها آن جمع تندرو بیش‌ از هر چیز «دلواپس» انتخابات دهمین دوره مجلس شورای اسلامی در اسفندماه سال جاری هستند. تاکتیک تندرو‌ها، جنگ روانی و تبلیغات علیه دولت تدبیر و امید و عملکرد آن در بخش‌های مختلف است تا بتوانند از رهگذر این اقدام‌ها مردم را از کابینه‌ی روحانی و فعالیت‌های آن‌ها دلسرد کنند. اما به اذعان فعالان سیاسی این تاکتیک نمی‌تواند گره از کار فرو بسته جریان تندرو باز کند. فاطمه راکعی نماینده مردم تهران در مجلس ششم و یکی از فعالان سیاسی اصلاح‌طلب در این مصاحبه به پرسش‌ها درباره‌ی هجمه‌های تندور‌ها و آینده مجلس دهم و انتخابات پارلمانی پاسخ داد، از او می‌پرسم «آیا مجلس آینده اصلاح‌طلب خواهد بود؟وی جواب می‌دهد «خیلی امیدوارم، فکرمی‌کنم این‌طورخواهد بود. گروه‌های مختلف اصلاح‌طلب در انتخابات سال 1392 یکی شدند ویک‌صدا وپشت هم در رقابت‌های انتخاباتی شرکت کردند و دکتر روحانی به عنوان رئیس جمهور برگزیده شد. درانتخابات پارلمانی هم باید با یک انسجام و اتحاد عمل شود و با نظارت دقیق دولت و وزارت کشور بر انتخابات فکرمی‌کنم که مجلس آینده ازآن اصلاح‌طلب‌هاست.» نزدیک شدن به پایان ضرب‌الاجل هسته‌ای و تاثیر تحقق توافق ایران با پنج کشور جهان بر سر مسائل هسته‌ای در انتخابات هم‌چنین پرسش از تحلیل فاطمه راکعی درباره دلائل «دلواپسی» تندور‌ها از دیگر موضوع‌های مورد بحث در این گفت‌وگوی تلفنی بود. فاطمه راکعی در سال ۱۳۳۳ در شهر زنجان متولد شد وی دکترای زبان‌شناسی دارد و عضو هیات علمی دانشگاه الزهراء است. او علاوه بر نمایندگی مجلس ششم از اعضاء فعال اصلاح‌طلب در سالهای اخیر بوده است.
ارزیابی شما درباره عملکرد دولت روحانی چیست، با توجه به این‌که در شرایط کنونی مورد هجمه‌ی مدام جریان‌های تندرو است.
مردم خواهان اصلاحات، به دلائل مختلفی و با توجه به وضعیتی که در کشور بود. تصمیم گرفتند از میان کاندید‌های موجود برای انتخابات ریاست جمهوری سال 1392 به دکتر حسن روحانی رای بدهند و در نهایت ایشان هم انتخاب شد. رویکرد رئیس جمهور اعتدال بود و هست. اما تندور‌ها دنبال بهم زدن مشی اعتدال هستند. دکتر روحانی اعتدال را به عنوان مشی در سیاست داخلی و خارجی دنبال می‌کند. پس از سال‌ها تندروی، در دوره احمدی‌نژاد مردم بیش‌ از هر چیز به اعتدال نیاز داشتند و این مشی موجی از امید را در مردم به وجود آورد، خوب الان جریان‌های دلواپس دنبال ناامید کردن مردم هستند. به واقع مساله‌ی مهمی مبتلا به سیاست داخلی ما هست و آن‌که هر دولتی بر سر کار باشد اعم از دولت اصلاحات یا اعتدال، جریان‌های تندرو دنبال اعمال قدرت و مانع تراشی علیه دولت‌ها است و چندان اعتنایی به خواست مردم نمی‌کنند. همان‌جور که رئیس جمهور گفتند، الان شرایط به گونه‌ای است که اقلیتی با شیپور‌های بزرگ بر تنور تندروی می‌دمند و بر این طبل می‌کوبند و این مشی اصلا به نفع مصالح عمومی و مملکت نیست. این جریان با نگاه ما باشیم یا هیچ‌کس از اول انقلاب فعالیت‌ می‌کردند و بعد از رحلت امام (ره) این جریان و نگاه توانست حضور پررنگ‌تری در فضای سیاست و جامعه ایران داشته باشد. برای این جریان فرقی نمی‌کند کدام دولت سر کار باشد، کار خودشان را می‌کنند؛ حتا در دو دوره قبل هم که دولت همسو با آن‌ها بر سر کار بود، می‌بینم این‌ها باز هم بر تندروی‌های‌شان ادامه می‌دادند.
هجمه مدام دلواپس‌ها بیش‌تر می‌شود، می‌بینم در عرصه‌های مختلف اعم از حوزه و فرهنگ و سیاست مداخله می‌کنند و اقدام به تعطیل کردن کنسرت‌های مجوزدار می‌کنند یا آن‌که به مذاکره‌کنندگان هسته‌ای توهین و هتاکی می‌کنند، آیا شما فکر می‌کنید این رفتار‌های سیاسی است یا خیر؟!
به اعتقاد من این رفتار‌ها کاملا سیاسی است. همواره این‌گونه عمل می‌کنند این جریان در دولت قبل هم تا وقتی که احمدی‌نژاد بر اساس خواست‌شان عمل می‌کرد او را تایید می‌کردند و هیچ نقد، چالش و اعتراضی در میان نبود. هیچ‌یک از انتقاد‌هایی که الان به دولت روحانی وارد می‌کنند اصلا و ابدا در دوره‌ی احمدی‌نژاد مطرح نبود. در حالی که مسائل هنجارشکنانه در دوره‌ی احمدی‌نژاد ملموس‌تر از دوره‌ی حسن روحانی بود اما هیچ‌کس دم نمی‌زد. مثلا احمدی‌نژاد در تلویزیون گفت مگر مشکل‌ ما تار موی خانم‌ها است، اما هیچ‌یک از این دلواپس‌ها واکنشی نشان نداد. این رفتار‌ها دوگانه از طرف دلواپس‌ها نشان می‌دهد نسبت به مسائل حوزه اخلاق، در شرایطی که دولت‌های اصلاحات و اعتدال باشد خیلی دلواپس می‌شوند و گرنه در دوره‌ای که دولت هم‌سو با خودشان بر سر کار باشد مساله‌ای ندارد. این دست رفتار‌ها به نفع فضای سیاسی و فرهنگی ما نیست. این دست اعتراض‌های جریان‌ دلواپس، سیاسی است و متاسفانه چندان حقیقتی پشت این رفتار‌ها دیده نمی‌شود.
آیا افزایش چشم‌گیر هجمه‌ها به دولت تدبیر و امید از سوی جریان دلواپس را می‌توان متاثر از نزدیک شدن به موعد انتخابات پارلمانی دانست یا خیر؟
به نظرم بخش زیادی از این فضا سازی‌ها متاثر از نزدیک شدن به انتخابات مجلس است و در گذشته هم شاهد بودیم جریان رقیب برای پیش‌برد اهداف سیاسی و جناحی‌اش و پیروزی در انتخابات هجمه‌ها و تبلیغات روانی و رسانه‌ایش را بیش‌تر می‌کرد. این هجمه به جریان اصلاح‌طلب‌ را بارها در رقابت‌های انتخاباتی شوراها، مجلس و ریاست جمهوری در ادوار پیشین تجربه کرده‌ایم. اما اکنون دیگر با آن شگرد‌های پیشین نمی‌توان از مردم رای گرفت و باید کار کرد و خروجی کار و فعالیت‌ مسئولان و مدیران در زندگی مردم دیده شود. پیش‌رو بودن انتخابات پارلمانی انگیزه خوبی برای حمله دلواپس‌ها به دولت است. در شرایطی که اهمیت مجلس خوب و اثر‌گذار بر همگان روشن است. مجلسی که مردمی و اصلاح‌طلب باشد. این گروه اقلیت که فضای مجلس را تحت تاثیر خودشان قرار می‌دهند در مجلس آینده دیگر جایی نخواهند داشت. این اقلیت کوچک‌ترین مشی و منش اصلاح‌طلبی را بر نمی‌تابد و می‌خواهد با اقتدارگرایی کامل جریان اصلاح‌طلب را کنار بزند. دلواپس‌ها دنبال بیرون راندن رقیب هستند. برای همین به انواع و اقسام حربه‌ها از جمله هجمه و تخریب دولت هم متوسل می‌شوند و این مشی جزو شمایل اصلی‌شان شده است. از آن‌جایی که نگران‌اند مجلس آینده را از دست بدهند، از همین الان شروع به هجمه کردند و در تدارک جنگ روانی و تبلیغاتی علیه دولت و تیم مذاکره‌کنندگان هسته‌ای هستند. در حالی دولت تدبیر و امید تمام تلاشش بر این است تا به وعده‌هایش به مردم عمل کند و همان‌طور هم که در رقابت‌های انتخاباتی گفته بود این دولت دنبال آن است که هم چرخ سانتریفیوژها بچرخد هم چرخ اقتصاد مملکت و در این شرایط باید از دولت حمایت کرد تا بتواند این ماموریت مهم را با رعایت حقوق هسته‌ای به انجام برساند. از طرفی دولت در تلاش است بر اساس وعده‌هایی که داده است فضای سیاسی – فرهنگی کشور باز شود و نگاه امنیتی بر طرف شود، آزادی‌هایی که مردم و فعالان فرهنگی و هنری خواهان آن هستند فراهم شود در عین اعتماد خوبی که میان مردم و دولت هست سعی می‌کنند تا آن‌جایی که می‌توانند، خواست‌های مردم را برآورده کنند اما دلواپس‌ها از این مساله هم به نظر می‌رسد نگران‌اند.در این شرایط می‌بینم جریان‌های رقیب سعی می‌کنند به انحاء مختلف مانع‌تراشی کنند و جلو پیش‌رفت فعالیت‌ها را بگیرند. اما جریان‌ دلواپس همین قدر هم بر نمی‌تابند و نگران هستند دولت با توفیق‌های بیش‌تر در عرصه‌ی سیاست خارجی و سیاست داخلی همراه باشد و عملا مجلسی اصلاح‌طلب شکل بگیرد. اما جریان تندور این مجلس را اصلا نمی‌پسندد.
آیا به اعتقاد شما دلواپس‌ها با این جنگ تبلیغی – روانی و تخریب دولت، تاکتیک موثری برای راه‌یابی به مجلس آینده پیش گرفته‌اند و آیا با این رویکرد عملا شانسی برای حضور در بهارستان دارند؟
بعید می‌دانم. ببینید الان شخصیت‌های مختلفی از دلواپس‌ها درگیر فعالیت‌های سیاسی و انتخاباتی هستند. از جمله محمود احمدی‌نژاد با آن فساد‌های بزرگی که در دوران مدیریت وی رخ داد و معاون اول رئیس جمهوری دولت او به دلیل فساد مالی به زندان رفت هم به خودش اجازه می‌دهد تحرکات سیاسی – انتخاباتی داشته باشد و به شهرهای مختلف سفر کند. آن‌ها در تکاپوی انتخابات هستند، وقتی احمدی‌نژاد چنین می‌کند لابد طیف‌هایی مانند جبهه‌ی پایداری و دیگر دلواپس‌ها برای خودشان صندلی‌هایی را در نظر گرفته‌اند و وعده‌هایی بین خودشان رد و بدل کرده‌اند. اما واقعیت فضای اجتماعی ایران همان است که در سال 1392 با انتخاب دکتر حسن روحانی و مشی اعتدال و اصلاح رخ داد. مردم خواهان اعتدال، آرامش، رونق اقتصادی، پرهیز از تنش‌های سیاسی و بهبود و ارتقاء روابط با کشور‌های دنیا و ارتقاء پاسپورت ایرانی هستند این مطالبات از رهگذر تندروی و افراط به دست نمی‌آید و بی‌شک مجلسی هم‌سو با دولت و در راستای مشی اعتدال و اصلاح در تحقق مطالبات مردم نقش بسیار موثری را ایفا خواهد کرد. اما از آن‌جایی که برای این جریان هدف وسیله را توجیه می‌کند، سعی می‌کنند از همه‌ی شگرد‌ها و طرفند‌ها برای پیش‌بردن کارشان بهره ببرند ولی همه ما به تجربه دریافته‌ایم که این دست رفتار‌های تخریبی و هتاکی دیگر جواب نمی‌دهد. آنچه که توانست فضای بسته سال‌های دولت احمدی‌نژاد را به روزگار اعتدال برساند رای و خواست مردم بود و جریان‌های دلواپس ناگزیر باید در حساب و کتاب‌های‌شان این مساله‌ی مهم یعنی خواست مردم را لحاظ کنند.
آیا مجلس دهم، مجلس اصلاحات خواهد بود؟
خیلی امیدوارم چنین شود. فکر می‌کنم این‌طور خواهد بود و مگر این‌که ترفندی و کاری انجام شود که از فکر یک ملت بزرگ بیرون باشد که من آن را بعید می‌دانم. چنان‌چه ملت با همین هوشیاری و آگاهی در صحنه باشند، تفکر و مشی تندرو نمی‌تواند در انتخابات مجلس پیروز شود. آمدن دولت مجمود احمدی‌نژاد در سال 1384 ناشی از عدم انسجام و اتحاد اصلاح‌طلب‌ها بود و اصلاح‌طلب‌ها به یک لیست واحد نرسیدند. اما در انتخابات 1392 ما از ناکامی عبرت گرفتیم و گروه‌های مختلف اصلاح‌طلب یکی شدند و یک‌صدا، پشت هم در رقابت‌های انتخاباتی سال 1392 عمل کردند و دکتر روحانی به عنوان رئیس جمهور برگزیده شد. در انتخابات پارلمانی هم باید با یک انسجام و اتحاد عمل شود و با نظارت دقیق دولت و وزارت کشور بر انتخابات فکر می‌کنم مجلس آینده از آن اصلاح‌طلب‌هاست.
چقدر به وفاق و انسجام در جبهه‌ی اصلاحات امیدوار هستید؟
من متعقدم با توجه به تجربه‌های سیاسی جریان اصلاحات می‌توان به یک انسجام و اتحاد دست پیدا کرد و بر اساس یک برنامه‌ی مدون اکثریت کرسی‌ها مجلس آینده در اختیار اصلاح‌طلب‌ها قرار گیرد.
اخیرا علی مطهری نماینده مجلس به وزیر کشور به دلیل لغو مراسم سخنرانی شخصیت‌های سیاسی و ضعف استاندار‌ها و فرماند‌ار‌ها در اجرای قانون هشدار داده و گفته بود ادامه این وضعیت منجر به استیضاح وزیر می‌شود، به اعتقاد شما ترمیم کابینه چقدر می‌تواند بر افزایش کارآمدی دولت و در نهایت به اقبال بیش‌تر مردم از نامزد‌های جریان معتدل و اصلاح‌طلب در انتخابات مجلس منجر شود؟
به اعتقاد من دولت بیش از این‌که به ترمیم کابینه نیاز داشته باشد، باید برخی روش‌های مدیریتی را اصلاح کند. ضرورت دارد وزارت کشور روش مواجهه با جریان‌ها تندرو را اصلاح کند. باید در استمرار فعالیت استاندار‌ها و فرماند‌هایی تجدیدنظر شود که خلاف جهت دولت عمل می‌کند؛ زیرا مردم به دولت حسن روحانی و برنامه‌های او برای پیش‌برد کشور رای داده‌اند. لزومی ندارد مدیران دوره احمدی‌نژاد هم‌چنان فعالیت کنند مگر آن‌که در راستای سیاست‌های دولت عمل کنند. جناب رحمانی فضلی حرکت‌های خوبی در رابطه با مساله‌ی احزاب داشته‌اند و علاقه‌مند است که احزاب فعالیت‌های خودشان را در چارچوب ضوابط داشته باشند و در حوزه‌های دیگر هم باید با تاکید بر قانون‌مداری جلوی رفتار‌های برخی جریان‌هایی که رفتار‌های فراقانونی انجام می‌دهند را بگیرند و این اصلا خوب نیست که جمعی محدود نسبت به حضور یادگار امام (ره) در استان گلستان هشدار بدهند. باید دید گیر کار کجاست که هنوز کسانی هستند که در استان‌ها در چارچوب‌های قانونی فعالیت نمی‌کنند و از قانون تمکین نمی‌کنند. این‌ها باید اصلاح شود.
زمانی به تیرماه پایان ضرب‌الاجل هسته‌ای نمانده است، تاثیر مذاکرات هسته‌ای بر انتخابات مجلس را چقدر می‌دانید؟
به اعتقاد من اگر در مذاکرات هسته‌ای توافق جامع صورت بگیرد و منافع ایران تامین شود و با موفیقت به انجام برسد، این رویداد تاریخی در بسیاری از مسائل کشور از جمله انتخابات پیش‌رو هم تاثیر می‌گذارد. در نهایت به تسریع روند اصلاحات در کشور کمک موثری می‌کند. لابد یکی از دلائل مخالفت دلواپس‌ها با مذاکرات هسته‌ای هم همین است.

 

منبع: روزنامه ابتکار