آفتاب‌یزد صرف‌نظر از بحث‌های حقوقی و قانونی به بررسی توانایی بانوان کشور برای پذیرفتن پست مهم و حساس ریاست‌جمهوری پرداخته و این پرسش را مطرح ساخته که آیا این موضوع می‌تواند از سوی جامعه مورد پذیرش قرارگیرد
جامعه ایران رئیس‌جمهور زن را می‌پذیرد؟

آفتاب‌یزد- مریم گندمکار - مریم علیزاده منصوری: اصولگرایان که خود ازعوامل مردانه‌کردن سپهر سیاسی ایران در طول تاریخ پس از وقوع انقلاب اسلامی بوده‌اند، چندی پیش بحث اعطای کلید پاستور به زنان را مطرح کردند و از کاندیداتوری مرضیه وحید دستجردی، وزیر بهداشت دولت نهم سخن گفتند. از همین روی چند روزی گمانه‌زنی‌های مردانه حال و هوای زنانه به خود گرفته است و کاندیداتوری بانوان نیز تنها در حد گمانه و حدس در کنار مردان قرارگرفته است.
فارغ از اینکه حضور نیمی از جمعیت ایران بر مسند ریاست‌جمهوری پذیرفته شده است یا خیر در اینجا دوسوال در اذهان شکل می‌گیرد. نخست آنکه آیا زنان در یک نگاه واقع‌بینانه توانایی نشستن بر صندلی ریاست جمهوری را دارند یا خیر؟ و دیگر اینکه آیا جامعه ایرانی پذیرای حضور یک زن بر مسند ریاست‌جمهوری خواهد بود یا خیر؟ در همین راستا آفتاب‌یزد سراغ چند تن از فعالان سیاسی زن رفته و نظر آنها را در این خصوص جویا شده است.

سوال نخست: آیا زنان می‌توانند؟

فاطمه راکعی :توانایی هست اما شرایط نه


فاطمه دبیرکل «جمعیت زنان مسلمان نواندیش» در پاسخ به پرسش نخست آفتاب‌یزد مبنی بر اینکه آیا زنان در یک نگاه واقع‌بینانه توانایی نشستن بر صندلی ریاست‌جمهوری را دارند یا خیر؟ گفت: ریاست جمهوری یا هر مسند دیگری چیزی نیست که مردان از بدو تولد همراه‌شان باشد. اگر توجه داشته باشید در کشورمان اولین کسی که رئیس‌جمهور شد، پشتوانه سیاسی، مدیریتی و مطالعاتی بسیاری را به همراه داشت، چون ریاست‌جمهوری مسندی است که معاونان، مشاوران و هزار و یک نفر کمک می‌کنند تا یک فرد مورد اعتماد بر این مسند پا بگذارد. فاطمه راکعی عنوان کرد: رئیس‌جمهور باید شخصیتی موجه، رجل سیاسی، مدیر، توانمند و مورد اعتماد مردم و نخبگان سیاسی باشد، از همین رو از سال‌های پیش کسانی را از میان زنان داشته‌ایم که این شایستگی‌ها را داشته باشد، اما مسئله‌مهم موضوع رجل سیاسی است که سال‌های متمادی است تفسیر نشده که رجل سیاسی به چه معناست. سال‌هاست کسانی بر طبل رجل سیاسی یعنی مردان سیاسی می‌کوبیدند. وی اظهارکرد: در حال حاضر نه شرایطی برای زنان شایسته وجود دارد که آنها را مجاب کند توانمندی لازم را برای ریاست جمهورشدن دارند و نه نخبگان سیاسی کشور به این بلوغ فکری رسیده‌اند که فارغ از جنسیت، از انسانی توانمند که از هر نظر شایستگی دارد حمایت کنند. فاطمه راکعی در پاسخ به این سوال که آیا جامعه ایرانی یک زن را به عنوان رئیس‌جمهور قبول می‌کند، گفت: حتما جامعه ایران چنین مسئله‌ای را قبول خواهد کرد. در واقع جامعه ایران فرهیخته‌تر از آن است که نخواهد یک زن را به عنوان رئیس‌جمهور قبول کند. آنهایی که قبول نمی‌کنند در واقع جدا از جامعه، فرهنگ ایرانی، خط روشن امام و انقلاب اسلامی هستند.

کاندیدای شایسته زیاد است


اشرف بروجردی، دیگر فعال سیاسی زنان است که اعتقادش بر این مهم استوار است که هم اکنون زنان توانمندی را می‌شناسد که می‌توانند در مقام ریاست‌جمهوری ظاهر شوند. بروجردی که معاون سیاسی حزب اتحاد ملت است به آفتاب یزد می‌گوید: در تعداد معدودی از بانوان این توانایی وجود دارد که بتوانند در جایگاهی مانند ریاست‌جمهوری قرار بگیرند. اگرچه رئیس‌جمهور تصمیم‌گیرنده نهایی است، اما به هر حال اتاق فکر، معاون و مشاورانی را دارد که اطلاعات لازم را در اختیار او قرار می‌دهند و از طرفی هم اگر رئیس‌جمهور در چینش نیروهای خود دقت کافی داشته و افراد از ظرفیت بالایی در اطلاع‌رسانی به رئیس‌جمهور برخوردار باشند
فکر می‌کنم مشکلی برای حضور زنان برای ریاست جمهوری وجود نخواهد داشت. یعنی زنانی را در جامعه داریم که بتوانند این ظرفیت را داشته باشند که مقام ریاست جمهوری را عهده‌دار باشند. وی در پاسخ به این سوال که در مجموعه اصلاح‌طلبان یا اصولگرایان آیا در حال حاضر مصداقی دارید؟ اظهارکرد: تعدادی از بانوان را می‌شناسم که بتوانند از عهده چنین سمتی بر بیایند، اما باید نوع عملکرد و توانایی آنها مورد ارزیابی قرار بگیرد. این فعال سیاسی در حوزه زنان در پاسخ به سوال دیگری مبنی بر اینکه آیا جامعه ایرانی یک زن را به عنوان رئیس‌جمهور قبول می‌کند، بیان کرد: اگر منظور از جامعه ایرانی حوزه علمیه و علما هستند که باید بگویم نسبت به این مسئله مقاومت خواهند کرد، ولی برای بدنه جامعه خیلی فرقی نمی‌کند که رئیس‌جمهور مرد باشد یا زن، بلکه این مهم است که رئیس‌جمهور توانایی لازم را در انجام امور داشته باشد. بروجردی همچنین در پاسخ به این سوال که آیا زنانی را که برای مقام ریاست‌جمهوری مناسب می‌دانید چهره مطرحی هستند که بتوانند آرای جامعه ایرانی را جلب کنند؟ گفت: قاعدتا اگر مطرح نباشند در جامعه نمی‌توانند مصداق رجل سیاسی باشند، بنابراین وقتی به مردم معرفی می‌شوند باید چهره شناخته شده و دارای تجربه کاری باشند.

سوال دوم: آیا زنان پذیرفته می‌شوند؟

عدم پذیرش زنان در مهد به اصطلاح دموکراسی

پروانه سلحشوری، رئیس فراکسیون زنان مجلس دهم معتقد است: با وجود آنکه مقام ارشد بیش از 40 کشور را زنان تشکیل می‌دهند، اما با این حال عدم پذیرش زنان به‌عنوان روسای قوا به‌خصوص ریاست جمهوری، در اقصی نقاط جهان وجود دارد. او در این باره به آفتاب‌یزد گفت: از صحت و سقم چیزی که می‌خواهم بگویم مطمئن نیستم ولی شنیده‌ام که در زمان انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا عده‌ای از نظامیان ارشد این کشور با ترامپ در جلسه‌ای حضور داشته‌اند که ترامپ در این جلسه در مورد کاندیداتوری خانم کلینتون خطاب به مردان حاضر در آن جلسه گفته بوده؛ واقعا می‌خواهید اجازه دهید که یک زن رئیس‌جمهورشود؟ یعنی آمریکایی که خود را مهد دموکراسی می‌داند و کشورهایی مانند ایران را به دلیل عدم رعایت مساوات در حق زنان و مردان نکوهش می‌کند، چنین کلیشه‌های جنسیتی در آن حاکم است. رئیس فراکسیون زنان مجلس دهم عنوان کرد: وقتی در کشوری مانند آمریکا کلیشه جنسیتی وجود دارد در ایران وضعیت به مراتب سخت‌تر است، چراکه در کشور هم از نظر جامعه هنوز تابوهایی داریم که مانع زنان برای پذیرفتن چنین مقامی می‌شود و هم از نظر قوانین در این خصوص مشکلاتی را داریم. پروانه سلحشوری ادامه داد: اما این ادعا را می‌توان تکذیب هم کرد، چراکه در شهری مانند عسلویه که یک شهر مردانه است یک زن رای می‌آورد و نمایندگی این شهر را برعهده می‌گیرد یا در شهرهایی مانند شبستر، بروجن و شهررضا که تک نماینده هستند یک خانم رای آورده و نمایندگی آنها را برعهده گرفته است. این نشان می‌دهد مردم زنان را باور کرده‌اند که این توانمندی را دارند که وکیل آنها یک زن در مجلس باشد، بنابراین می‌توانیم ادعا کنیم که ممکن است برای مسند ریاست جمهوری یک زن این اقبال از طرف جامعه نشان داده شود. وی در مورد اینکه آیا زنان توانایی نشستن بر صندلی ریاست‌جمهوری را دارند یا خیر؟ گفت: باید فارغ از جنسیت به ریاست‌جمهوری یا هر مسئله دیگری نگاه کنیم یعنی باید به توانمندی و تجارب افراد در حوزه‌ای که می‌خواهند حضور پیدا کنند توجه داشت. بنابراین نمی‌توانیم بگوییم که زنان به این بلوغ، توانمندی و قدرت نرسیده‌اند، چون زن هستند. ولی می‌توان گفت فلان شخص (فارغ از جنسیت) به دلیل کارآمد بودن، توان مدیریتی قوی و شاخص‌های دیگری که یک رئیس‌جمهور نیاز دارد، قابلیت این کار را دارد یا ندارد.

جامعه نگاه جنسیتی ندارد


زهرا نژادبهرام از دیگر فعالان سیاسی زن و معاون سابق فرماندار تهران نیز در این خصوص به آفتاب یزد گفت: بله حتما قبول خواهد کرد، چراکه معتقدم جامعه خود را به‌روز می‌کند حتی جامعه جلوتر از نهادهای رسمی است. مثلا جامعه ایرانی در انتخابات آمریکا که یک زن و یک مرد برای ریاست جمهوری رقابت می‌کردند فارغ از جنسیت موضع‌گیری‌هایشان را اعلام می‌کردند. اساسا جامعه ایرانی یک نیروی توانمند می‌خواهند در واقع آنها کسانی را می‌خواهند که حرفشان را بفهمند و دغدغه‌هایشان را به رسمیت بشناسند.
وی در خصوص اینکه آیا زنان در یک نگاه واقع‌بینانه توانایی نشستن بر صندلی ریاست‌جمهوری را دارند یا خیر؟ گفت: به‌نظرم ظرفیت آدم‌ها در چارچوب‌و کاراکترهایی که به‌عنوان فرد سیاسی در جامعه می‌شناسیم قابل سنجش است. چون در حزب‌ها و ساختارهای سیاسی کشور امکان یا زیرساختی برای آماده‌کردن یک فرد برای رئیس‌جمهور شدن وجود ندارد، در واقع شاخص توانایی فرد برای رئیس‌جمهورشدن توانایی‌های ذاتی و اکتسابی اوست که در قالب روابط، توانمندی‌های شخصی و کسب ظرفیت‌های اجتماعی می‌تواند به دست بیاورد.
وی اظهارکرد: بنابراین ما امروز زنانی را داریم که در این قالب‌های گفته شده ورود پیدا کرده و تجارب گسترده‌ای را در این عرصه به دست آورده‌اند. لذا به نظرم زنان قابلیت این را دارند که همچون مردان بر صندلی ریاست جمهوری بنشینند.
نژاد بهرام عنوان کرد: در دوران‌ مختلف تعدادی از مردان کم سن و بی‌تجربه‌ای توانستند مناصب مهم سیاسی کشور را برعهده بگیرند. اینگونه نیست که فکر کنیم ریاست‌جمهوری تجربه یا کاراکتر خاصی می‌خواهد، مثلا در انتخابات آمریکا ترامپ بدون اینکه پست نمایندگی کنگره یا سنا را داشته باشد وارد کارزار انتخاباتی شد و حتی توانست بیشترین آرا را از آن خود کند. حال سوال من این است که چرا وقتی پای زنان در منصب‌های مهم سیاسی به میان می‌آید این نگرانی به‌وجود می‌آید که آیا زنان توانایی دارند یا خیر، چرا این نگرانی در مورد مردان وجود ندارد، بنابراین این کم لطفی در حق زنان است.
-