اوايل انقلاب بود که بحث تفکيک جنسيتي روي ميز مذاکره قرار گرفت. اقداماتي شد و اقداماتي نشد. پس از ٣٥ سال هنوز اين پرونده روي ميزهاست. در دولت نهم و دهم رنگ ولعاب متفاوتي گرفت و چون بسياري از امور ديگر تبديل به جنجال شد. مرضيه وحيددستجردي، وزير بهداشت دولت دهم، در همان زمان اعلام کرد: «ما نمي توانيم در بيمارستان ها تفکيک جنسيتي ايجاد کنيم». او خيلي زود، از دولت کنار گذاشته شد اما بعد از او هم اين طرح قابليت اجرائي پيدا نکرد. حالاپس از آن دوران، خارج از حلقه دولت روحاني که روي خوشي به اين مقوله ندارند، تفکيک جنسيتي در سازمان ها و نهادهاي ديگر چون صداوسيما و شهرداري جان گرفت. مديران اين سازمان ها تصميم بر تفکيک جنسيتي گرفتند؛ نيتي که باز هم با مخالفان و موافقان متعددي روبه رو شد. فاطمه راکعي، نماينده مجلس ششم شوراي اسلامي، اما نظرش اين است که در سنت اسلامي و قوانين جمهوري اسلامي اين بحث جايگاهي ندارد و ما هرگونه اقدامي در اين زمينه را نامناسب مي دانيم.
    
    
تفکيک جنسيتي در فرهنگ ايران و جامعه اسلامي داراي چه تعريف و جايگاهي است؟
    
در سنت اسلامي و قوانين ما تفکيک جنسيتي وجود ندارد اما مي توان از روي عملکرد برخي ها از اين اصطلاح تعريف و توصيفي ارائه داد. اين افراد و گروه هايي که تبعيض آميز به زنان نگاه مي کنند، معتقدند به لحاظ اجتماعي و فيزيکي در محافل و مجامع بايد بين زن و مرد تفکيک ايجاد کرد. براساس اين تعريف از تفکيک جنسيتي، به لحاظ حقوقي، اجتماعي و فيزيکي نيز تبعيض بين دو جنس وجود دارد. اين نوع نگاه و ديدگاه در بحث هاي حقوقي و روابط سازماني مي تواند تاثيرگذار باشد، همين طور که براي زنان محدوديت هايي به وجود آمده است مثلازنان بعضي از سمت هاي شغلي را نمي توانند داشته باشند. مرخصي و ساعات کاري آنها با شرايط خاصي همراه است؛ مواردي که در قوانين بين المللي جزء تبعيض عليه زنان تعريف مي شود و مسئله انساني زنان را تحت الشعاع قرار مي دهد.
    
    
تفکيک جنسيتي چقدر مي تواند در روح جمعي جامعه تاثيرگذار باشد و نتايج و تبعات آن چيست؟
    
اين يک نوع تبعيض، تحقير و جنس دومي انگاشتن زنان در عصري است که زندگي مي کنيم اين در حالي است که در سال ٥٧ و بعد از تاکيد بنيان گذار جمهوري اسلامي، زنان داراي جايگاه بالاو برتر هستند. حال قابل تحمل نيست بعد از ٣٥ سال کشورمان ارتقا پيدا نکرده و همواره در جهت معکوس حرکت کرده است. زنان بعد از انقلاب از جايگاهي که داشتند، فراتر رفته و از ديدگاه رهبر کبير و قانون اساسي ما جايگاه بالايي پيدا کردند که بازگشت ناپذير است. در اين سال ها رشد و ارتقاي پژوهشي و هنري زنان بسيار قابل ملاحظه و چشمگير و درجهت اهداف جمهوري اسلامي بوده است. با ديدگاه هاي واپس گرايانه، فقط انرژي و وقت زنان دچار آفت مي شود در حالي که اگر اين طور نباشد، فعاليت زنان چندين برابر مي شود. هر بار قانون واپس گرايانه مطرح شود، خلاف اسلام و قانون اساسي است اينها باعث مي شود زنان از حرکت باز مانده شوند.
    
    
بااين حال، هنوز برخي از مديران نهادها مانند شهرداري، صداوسيما، طرح هاي تفکيک جنسيتي را مطرح و براي اجرائي شدن آن تلاش مي کنند.
    
به نظرم اين وقت و انرژي که براي تفکيک جنسيتي گذاشته مي شود، از بنياد بي اساس و با روح قانون اساسي و اسلام مغاير است. چنين تصميم هايي از سوي مديران نهادها و سازمان ها، نشانه اين است که مي خواهند روي ضعف هاي مديريتي خود پوشش بگذارند. درواقع به جاي اينکه علت را شناسايي کنند با معلول (آن هم جامعه آگاه زنان) برخورد مي کنند. اين تصميم ها پيامدهاي بسيار نامناسبي دارد که از چشم جامعه پنهان نمي ماند. برخي تغيير و تحولات را انجام دادند اما با برخورد زنان فرهيخته جامعه با اين مسئله، آگاهانه بود. اين مديران به جاي اينکه علت اتفاقات ناگوار در سيستم شان را رفع کرده و زنان را از پذيرايي منع کنند، بايد اقدام به فرهنگ سازي مي کردند. مديران بايد ببيند نقاط ضعفشان چه بوده است، زن و مرد هر دو عامل هستند، آنها حق ندارند با همه اين نوع برخورد را کنند. به خاطر يک دستمال، قيصريه را به آتش نمي کشند. هنجار شکني مديران و مسئولان بايد جلو شکل گيري ناهنجاري ها را بگيرد. نُرم هاي رفتاري در سازمان ها و نهادهاي رسمي برقرار است و اين يک امر منطقي است و خيلي ارتباطي با بايدونبايدهاي اخلاقي ندارد. اين نرم ها را فرهنگ ما ايجاد مي کند و جزء مسائل اجتماعي است. به عنوان مثال لباسي که براي عروسي مي پوشيم، در ميهماني يا در محل کار نمي پوشيم. اگر کسي خلاف اين امر رفتار کرد، بايد به آن تذکر داد اما دادن حکم کلي خلاف منطق است.
    
اقداماتي که مديران انجام دادند، نه تنها هزينه هاي کلان را به سازمان و نهاد وارد کرد، بلکه به نوعي باعث بدبيني در جامعه نسبت به فعاليت زنان شد، با وجود اين، هنوز پرونده اين مسائل جنسيتي باز است.
    
از همه مهم تر، اين اقدامات تخلف قانوني و شرعي است اما نبايد فراموش کرد که تاثيرات فرهنگي نامناسبي روي نسل هاي آينده دارد. بچه ها از کودکي مي آموزند که بين زنان و مردان فرق وجود دارد. آنها مي آموزند در جمهوري اسلامي زنان در جايگاهي کمتر از مردان قرار دارند و اين ضد ارزش هاي جمهوري اسلامي است. اين رفتارها تداعي کننده اين است که مردان و زنان بالغ و رشيد به لحاظ فرهنگي اين قدر سطح پايين هستند که بايد آنها را با اين گونه اقدامات سلبي تحت کنترل درآورد. اين يک نوع پايين آوردن سطح زن و مرد است. ساختارهاي اداري ما بر مبناي نگرش تفکيک جنسيتي بنا نشده است؛ اينکه مختصص زن در يک دفتر باشد و متخصص مرد در دفتري ديگر. اين اقدام رشته کارها را مختل مي کند. اين امر حتي درباره ورزشگاه ها هم صدق مي کند درحالي که مديريت ورزشگاه بايد در محيط هاي ورزشي فرهنگ سازي کند. بايد فضايي را در ورزشگاه ايجاد کند که زنان و مردان در حضور هم هنجارشکني نکنند. اين از ضعف مديريت است. به جاي برخوردهاي موردي، تبعيض آميز و متوسل شدن به نيروي انتظامي بايد امور اصلي را اصلاح کرد. ممانعت از حضور زنان در ورزشگاه مسئله اي از جامعه ما حل نمي کند. هيچ کس حق ندارد با جامعه پوياي زنان که دانايي و انديشه دارند اين گونه برخورد کند.
    
تفکيک جنسيتي در ميان مسئولان، مخالفان و موافقان بسياري دارد. برخي بر اين عقيده هستند که «جامعه اسلامي نيازش تفکيک جنسيتي است» يا «اينکه تحقيقات نشان داده در برخي موارد تفکيک جنسيتي مي تواند زمينه بهره گيري بالاي دانشجويان را فراهم کند، اما به اين مسئله بايد اقتضايي نگاه کرد»؛ نظراتي که هنوز به قوت خود باقي است.
    
ما در سطح دبستان و دبيرستان تفکيک جنسيتي داريم و کسي هم حرفي نمي زند؛ چراکه بچه ها زير ١٨ سال در مرز کودکي و نوجواني و رشد کامل عقلاني هستند. اين را فرهنگ ما پذيرفته است، اما وقتي افراد به بلوغ عقلي مي رسند و بالاي ١٨ سال دارند، ديگر نمي توان با آنها با رويکرد تفکيک برخورد کرد. درواقع زنان و مردان به دانشگاه وارد شده اند و به زودي به جامعه راه پيدا مي کنند. هيچ کس حق ندارد چنين تفکيکي را درباره آنها اعمال کند. اوايل انقلاب حضرت امام اين اجازه را ندادند. دوباره کساني با اينکه نظر امام خميني(ره) را در اين زمينه مي دانند اين انديشه ها و نظرها را مطرح مي کنند.
    
    
برخي معتقدند تفکيک جنسيتي به نوعي باعث قشربندي جنسيتي مي شود؟
    
تبعيض جنسيتي يعني فرق گذاشتن بين زن و مرد. اينکه زنان از يک سري امکانات همچون آموزش عالي و فعاليت هاي اجتماعي و فرهنگي محروم باشند، هيچ گونه تطابقي با سيره نبي اکرم(ص) و ائمه ما در صدر اسلام ندارد و آموزش هاي قرآني، تفکيک را اجازه نمي دهد و نبايد بگذاريم اين نوع اقدامات تاثير منفي خودش را روي پيشبرد اهداف جمهوري اسلامي بگذارد.
    

منبع: روزنامه شرق