حرفه خبرنگاری در دنیای امروز واجد تعاریف جدیدی بوده و دیگر ماهیت و تعریف گذشته را ندارد. دلیل این تغییر هم پیشرفت فناوری‌هایی تلقی می‌شود که بر محدوده و نوع کار اطلاع رسانی تاثیر مستقیم گذاشته است.

این تغییرات در کشور ما باعث شده تا تولید و انتشار خبر در دو سطح مجازی و حقیقی به دو حوزه کاملا متفاوت تبدیل شود. بر همین اساس نیز حرفه خبرنگاری همبسته به حضور در این دو سطح و جایگاه‌های متفاوت، ارزیابی‌های گوناگونی را نیز به دنبال دارد.

در شرح وضعیت حرفه خبرنگاری باید به این حوزه‌ها و فاکتورهای مؤثر بر آن توجه داشت. از سوی دیگر نیز ما با پدیده‌هایی به نام شهروندخبرنگار روبرو هستیم و ظهور این نوع فعالین خبری در واقع پیامد فضای سیاسی ایران در مواجهه با رسانه‌های رسمی و تغییراتی است که تکنولوژی جدید حامل آن بوده است.

به عقیده من مجموع این تغییرات باعث شده تا حرفه خبرنگاری نه تنها تغییر ماهیت ‌پیدا کند، که کار در رسانه را از شکل حرفه‌ای آن نیز خارج سازد.

در واقع گسترش شبکه‌های جدید رسانه‌ای و اطلاع رسانی در کشور ما، هر چند باعث شده تا دسترسی شهروندان به اخبار و اطلاعات بیشتر شود، اما در کیفیت تولید خبر نیز تاثیرات منفی بر جای گذاشته است. چرا که اساسا خبرنگاری با توجه به وضعیت موجود، دیگر به عنوان یک حرفه تخصصی، محدود به عده‌ای خاص تعریف نمی‌شود.

در شکل گیری این وضعیت به طور قطع، محدودیت‌ها و خطوط قرمز برای خبرنگارانی که به دنبال کارفعالیت تخصصی و حرفه‌ای هستند نیز بی تاثیر نبوده است.

متاسفانه در شرایط کنونی فعالیت در این صنف برای کسانی که بخواهند کار حرفه‌ای و مستقل داشته باشند، نه تنها مزیتی ندارد، بلکه سختی‌ها و مصائب خاص خود را نیز در روند اطلاع‌رسانی عمومی به دنبال خواهد داشت.

البته باید به این مهم نیز اشاره داشت که این مصائب در کشور ما فقط طیف خاصی را در بر می‌گیرد و تعمیمی نیست. در این عرصه عده‌ای مصونیت پولادین دارند و برخی نیز کارشان در رسانه، مثل راه رفتن بر لبه تیغ است.علاوه بر اینکه اساسا شغل خبرنگاری برای این عده مزیت های از جهت آینده شغلی را هم به دنبال ندارد.

اگر خبرنگاری در معرض بازداشت و یا محکومیت قرار بگیرد، این محکومیت در آینده شغلی او نیز ادامه خواهد داشت. بخصوص خبرنگاران مستقلی که به دنبال کشف حقایق باشند. پیامد منفی همه این مصائب در نهایت به افت کیفیت خبر و گزارش خبری و تحلیلی منجر خواهد شد و نباید از این خسران در جامعه غافل باشیم.

هنوز مسئله بیمه خبرنگاران در کشور حل نشده است و همه خبرنگاران ما بیمه نشده‌اند. دولت باید از حرفه خبرنگاری نسبت به سایر مشاغل حمایت بیشتری داشته باشد و این حداقل حمایتی است که باید خبرنگاران از آن برخوردار باشند.

به اعتقاد من، نقش حمایتی دولت ها در این چارچوب قابل تعریف است. در واقع باید این حمایت را به شکلی تعریف کرد که استقلال خبرنگاران در این بین خدشه‌دار نشود. وظیفه‌ای که دولت می تواند در قبال خبرنگاران انجام دهد، تلاش برای تأمین امنیت شغلی این حرفه است، امنیت شغلی که ناقض استقلال خبرنگاران نباشد.

رسالت خبرنگار به عنوان عاملین رکن چهارم جامعه مدنی، تحقق گردش آزادانه اطلاعات است. اما باید در نظر داشت که این رکن باید هماهنگ با دیگر ارکان جامعه مدنی، ایفاگر نقش خود بوده و کنش موثری در جامعه داشته باشد.

به عبارت دیگر، احزاب، تشکل‌های صنفی و نهادهای مدنی(ngo) مطبوعات می‌تواند واجد نقش حداکثری خود باشند. اما به هر ترتیب این ارکان هنوز از جایگاه مناسب برای ایفای نقش حداکثری برخوردار نیستند و باید نسبت به این مسئله توجه داشته باشیم.

با این همه بنده معتقدم که بخشی از خبرنگاران توانسته‌اند با استفاده از فرصت شبکه‌های احتماعی و فضاهای جدید اطلاع رسانی، در ایفای نقش روشنگری و آکاهی‌بخشی به عموم جامعه موفق عمل کنند.

در هر حال نور تابانیدن بر تاریکخانه‌هایی که تا پیش از این کسی از جزئیات آن اطلاعی نداشت، هزینه‌های خود را دارد و این اهمیت رسالت حرفه خبرنگاری را دوچندان می‌کند.

منبع: امتداد